# LNDS erkläert: den nationalen Dateservice, d'Weidernotzung vun ëffentlechen Donnéeën an den EHDS

> De LNDS hëlleft ëffentleche Stellen, geschützten Donnéeë fir d'Fuerschung notzbar ze maachen; éischt Demanden no dem Gesetz vum 19. Dezember 2025 kommen 2026.

Publizéiert: 2026-09-26 · Dataplaz Redaktioun · https://dataplaz.lu/lb/lnds-nationalen-dateservice/

## D'Wichtegst a Kuerz
- De Luxembourg National Data Service (LNDS) ass d'Mark vum PNED G.I.E., engem Groupement d'intérêt économique, deen d'Regierung am Juli 2022 gegrënnt huet; de Sëtz ass zu Esch-Uelzecht.
- D'Servicer vum LNDS, vun der Projetsopnam bis zum séchere Veraarbechtungsëmfeld, si fir ëffentlech Stellen, Betriber a Fuerscher gratis.
- D'Gesetz vum 19. Dezember 2025, publizéiert am Mémorial A Nr. 619, setzt den Data Governance Act ëm a mécht de Commissariat du Gouvernement à la souveraineté des données zur Stell, déi d'Weidernotzung vu geschützten ëffentlechen Donnéeën erlaabt oder refuséiert.
- De LNDS koordinéiert HDAB-LU, en EU4Health-Projet, deen am Januar 2024 ugefaangen huet, fir déi zukünfteg Zougangsstell fir Gesondheetsdonnéeën no der EHDS-Verordnung virzebereeden.
- No der Verordnung (EU) 2025/327 mussen Zougangsstelle fir Gesondheetsdonnéeë bis den 26. Mäerz 2027 designéiert sinn; d'Reegele fir d'Sekundärnotzung gëlle fir déi meescht Kategorien ab Mäerz 2029.

De Luxembourg National Data Service (LNDS) ass de staatleche Service, deen am Juli 2022 gegrënnt gouf an ëffentleche Stellen hëlleft, hir Donnéeë fir Fuerschung, Innovatioun a Politik weidernotzbar ze maachen, fir d'Benotzer gratis. Zanter dem Gesetz vum 19. Dezember 2025, dat den EU-Data Governance Act ëmsetzt, ginn 2026 déi éischt formell Demanden op Weidernotzung vu geschützten ëffentlechen Donnéeën zu Lëtzebuerg erwaart: En neie Regierungskommissariat decidéiert iwwer den Zougang, de LNDS hëlleft bei der Virbereedung vun den Donnéeën.

## Wat de LNDS ass

De LNDS ass d'Mark vum PNED G.I.E., engem Groupement d'intérêt économique, deen ganz dem Lëtzebuerger Staat gehéiert a säi Sëtz zu Esch-Uelzecht huet. Am Verwaltungsrot sëtze Vertrieder vu sechs Ministèren, vum Luxembourg Institute of Health a vum LISER. CEO ass Bert Verdonck ([LNDS](https://www.lnds.lu/about-us/)).

Seng Missioun ass d'Sekundärnotzung vun Donnéeën: d'Weidernotzung vun Donnéeën, déi fir een Zweck gesammelt goufen, fir en aneren, wéi Fuerschung oder Statistik, mat Transparenz, Kontroll a Vertrauen.

## Wat de LNDS mécht

De [LNDS](https://www.lnds.lu/services/) bitt méi wéi 15 Servicer un, ënner anerem Projetsberodung, d'Bearbechtung vun Zougangsdemanden, Katalogiséierung an Datequalitéit, Pseudonymiséierung, synthetesch Donnéeën an e séchert Veraarbechtungsëmfeld. D'Servicer si gratis an op fir ëffentlech Stellen, privat Betriber a Fuerscher aus der EU. Laut [Delano](https://delano.lu/article/lnds-prepares-first-public-data-access) hat de LNDS 56 Projeten ofgeschloss, an Enn 2025 waren 11 weider amgaang.

## Den Data Governance Act

D'Verordnung (EU) 2022/868 gëllt zanter September 2023. Si regelt d'Weidernotzung vun Donnéeë vum ëffentleche Secteur, déi net als Open Data publizéiert kënne ginn. Lëtzebuerg huet dat mam Gesetz vum 19. Dezember 2025 ëmgesat: Projet 8395A, den 18. Dezember 2025 eestëmmeg ugeholl, publizéiert am Mémorial A Nr. 619 ([Dossier 8395A](https://www.chd.lu/en/dossier/8395A)).

| Roll | Stell zu Lëtzebuerg |
|---|---|
| Zoustänneg Stell, déi Weidernotzung erlaabt oder refuséiert (Art. 7) | Commissariat du Gouvernement à la souveraineté des données (Autorité luxembourgeoise des données) |
| Zentralen Informatiounspunkt (Art. 8) | Minister fir Digitaliséierung |
| Datenintermediatioun (Art. 13) | CNPD |
| Register fir datenaltruistesch Organisatiounen (Art. 23) | CNPD |

Laut [dem gestëmmten Text](https://wdocs-pub.chd.lu/docs/Dossiers_parlementaires/8395A/20251218_TexteVote.pdf) ass d'Weidernotzung nëmme mat Zoustëmmung vun der Stell méiglech, déi d'Donnéeën huet, an nëmme fir Statistik, Bildung, wëssenschaftlech oder historesch Fuerschung oder d'Evaluatioun vu Politik. D'Donnéeë mussen anonymiséiert oder pseudonymiséiert sinn a ginn an engem sécheren Ëmfeld vum Commissariat veraarbecht. D'Stell huet dräi Wochen Zäit; ouni Äntwert gëllt d'Demande als refuséiert. Bei Verstéiss si Geldstrofe vu 500 bis 100.000 Euro méiglech.

Iwwer déi genee Roll vum LNDS stëmmen d'Quellen net ganz iwwereneen: De LNDS beschreift sech als Déngschtleeschter vun enger zoustänneger Stell, d'Gesetz designéiert awer de Commissariat. Laut Delano begleet de LNDS 2026 déi éischt Demanden, virun allem beim Katalogiséieren an Anonymiséieren. Déi genee Aufgabendeelung war bis de 6. Oktober 2026 net publizéiert. De Projet 8395B (Once only) louch nach an der Kommissioun, mat engem Avis vum Staatsrot vum 10. Juli 2026.

## Den Europäesche Gesondheetsdateraum (EHDS)

D'Verordnung (EU) 2025/327 ass den 26. Mäerz 2025 a Kraaft getrueden. Laut der [Europäescher Kommissioun](https://health.ec.europa.eu/ehealth-digital-health-and-care/european-health-data-space-regulation-ehds_en) gëlle d'Reegele fir d'Sekundärnotzung vu Mäerz 2029 un fir déi meescht Kategorien a vu Mäerz 2031 un fir de Rescht. Bis den 26. Mäerz 2027 musse Memberstaaten hir Zougangsstellen (HDAB) designéieren.

De LNDS koordinéiert [HDAB-LU](https://www.lnds.lu/hdab-lu/), e véierjärege EU4Health-Projet zanter Januar 2024. E baut e System fir Zougangsdemanden, en nationale Katalog vu Gesondheetsdonnéeën, sécher Veraarbechtungsëmfelder an e grenziwwerschreidende Gateway op. HDAB-LU ass awer nëmmen eng Virbereedung: Wien HDAB gëtt, decidéiert e kommend Gesetz. Den 31. Oktober 2025 huet de [LNDS gemellt](https://www.lnds.lu/shaping-the-future-of-health-data-in-europe-lnds-contribution/), datt Lëtzebuerg an Holland déi éischt zwee Länner mat operationellen EHDS-Gateways sinn.

## Wéi een Zougang freet

| Situatioun | Wee am Oktober 2026 |
|---|---|
| Hëllef mat ëffentlechen Donnéeën | Onboarding-Formulaire oder Service-Desk vum LNDS (service.desk.lnds.lu) |
| Geschützt ëffentlech Donnéeën | Demande, iwwer déi de Commissariat mat Zoustëmmung vun der Stell decidéiert |
| Gesondheetsdonnéeën iwwer den EHDS | Nach kee Wee; d'HDAB ass nach net designéiert |

Den zentralen Informatiounspunkt an d'„Luxembourg Data Factory“, déi laut Delano um Data Summit den 2. Dezember 2025 ugekënnegt goufen, haten de 6. Oktober 2026 nach keen offiziellen Datum.

## Wat elo ze maachen ass

1. Préiwen, ob d'Donnéeë schonn als Open Data do sinn.
2. Den Zweck genee beschreiwen a mam Gesetz vum 19. Dezember 2025 ofgläichen.
3. De LNDS iwwer säin Onboarding-Formulaire oder de Service-Desk kontaktéieren.
4. Mat engem sécheren Ëmfeld an anonymiséierten oder pseudonymiséierten Donnéeë plangen.
5. Fir Gesondheetsfuerschung d'Designatioun vun der HDAB bis den 26. Mäerz 2027 suivéieren.

## Froen an Äntwerten
**Wat ass de Luxembourg National Data Service?**
De LNDS ass e staatleche Groupement d'intérêt économique (PNED G.I.E.), deen am Juli 2022 gegrënnt gouf. En hëlleft ëffentleche Stellen, hir Donnéeë fir eng sécher Sekundärnotzung duerch Fuerscher, Verwaltungen a Betriber virzebereeden.

**Sinn d'Servicer vum LNDS gratis?**
Jo. De LNDS seet, datt seng Servicer gratis sinn. Si stinn ëffentleche Stellen, private Betriber a Fuerscher aus der EU op.

**Wien decidéiert zu Lëtzebuerg iwwer den Zougang zu geschützten ëffentlechen Donnéeën?**
Laut dem Gesetz vum 19. Dezember 2025 decidéiert de Commissariat du Gouvernement à la souveraineté des données iwwer seng Autorité luxembourgeoise des données, nodeems déi ëffentlech Stell, déi d'Donnéeën huet, zougestëmmt huet.

**Ass de LNDS d'Zougangsstell fir Gesondheetsdonnéeën?**
Formell net. De LNDS koordinéiert de Virbereedungsprojet HDAB-LU, ënnersträicht awer, datt domat keng HDAB-Roll zougedeelt gëtt; d'Stell gëtt duerch e kommend Lëtzebuerger EHDS-Gesetz designéiert.

**Wéini kann ee Gesondheetsdonnéeën iwwer den EHDS ufroen?**
D'Reegele fir d'Sekundärnotzung gëlle vu Mäerz 2029 un fir déi meescht Kategorien, wéi elektronesch Patientendossieren, a vu Mäerz 2031 un fir de Rescht, dorënner genomesch Donnéeën.

**Kënne privat Betriber de LNDS notzen?**
Jo. De LNDS zielt privat Betriber zu senge Benotzer; fir geschützt ëffentlech Donnéeë brauch et awer eng Autorisatioun fir ee vun de gesetzlech festgeluechten Zwecker.

## Quellen
1. [About us](https://www.lnds.lu/about-us/) · LNDS
2. [LNDS services](https://www.lnds.lu/services/) · LNDS
3. [Project HDAB-LU](https://www.lnds.lu/hdab-lu/) · LNDS
4. [Shaping the future of health data in Europe: how LNDS contributes to the European Health Data Space (31. Oktober 2025)](https://www.lnds.lu/shaping-the-future-of-health-data-in-europe-lnds-contribution/) · LNDS
5. [Dossier parlementaire 8395A (Gesetz vum 19. Dezember 2025)](https://www.chd.lu/en/dossier/8395A) · Chambre des Députés
6. [Texte voté, projet de loi n°8395A (18. Dezember 2025)](https://wdocs-pub.chd.lu/docs/Dossiers_parlementaires/8395A/20251218_TexteVote.pdf) · Chambre des Députés
7. [Dossier parlementaire 8395B (Once only)](https://www.chd.lu/en/dossier/8395B) · Chambre des Députés
8. [Data Governance Act](https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/data-governance-act) · Europäesch Kommissioun
9. [European Health Data Space Regulation (EHDS)](https://health.ec.europa.eu/ehealth-digital-health-and-care/european-health-data-space-regulation-ehds_en) · Europäesch Kommissioun
10. [Verordnung (EU) 2025/327 (EHDS), Artikel 55](https://streamlex.eu/articles/ehds-en-art-55/) · Streamlex
11. [LNDS prepares first public data access](https://delano.lu/article/lnds-prepares-first-public-data-access) · Delano